Từ nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển nghĩa của từ lớp 6

      1

Soạn bài từ rất nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển nghĩa của từ trang 55 SGK Ngữ văn 6 tập 1. Câu 3: vào một trường hợp rứa thể, một trường đoản cú thường được sử dụng với mấy nghĩa?


TỪ NHIỀU NGHĨA

Câu 1: Đọc bài thơ sau:

Những dòng chân

 Cái gậy có một chân

Biết góp bà khỏi ngã.

Chiếc com-pa tía vẽ

gồm chân đứng, chân quay.

cái kiềng đun hằng ngày

tía chân xòe trong lửa.

Chẳng bảo giờ đi cả

Là dòng bàn tứ chân.

Riêng cái võng trường Sơn

không chân, đi mọi nước

(Vũ Quần Phương)

Câu 2: Tra từ bỏ điển để tìm hiểu nghĩa của từ chân.

Câu 3: Tìm thêm một vài từ không giống cùng có tương đối nhiều nghĩa như từ chân.

Câu 4: Tìm một số từ chỉ gồm một nghĩa.

Trả lời:

Câu 2: Từ chân có một vài nghĩa sau:

- phần tử dưới thuộc của cơ thể người hay cồn vật, dùng để đi, đứng (đau chân, gãy chân,...)

- bộ phận dưới cùng của một số trong những đồ vật, có tác dụng đỡ đến các phần tử khác (chân kiềng, chân giường,...)

- bộ phận dưới cùng của một trong những đồ vật, tiếp giáp và bám vào mặt nền (chân tường, chân núi,...)

Câu 3: Một số trường đoản cú khác có tương đối nhiều nghĩa như từ chân:

* Từ mũi:

- phần tử cơ thể bạn hoặc cồn vật, bao gồm đỉnh nhọn: mũi người.

- phần tử phía trước của phương tiện giao thông vận tải đường thuỷ: mũi tàu, mũi thuyền.

- thành phần sắc nhọn của vũ khí: mũi dao, mũi kim

* Từ chín:

- Lúa, hoa, quả... Cải tiến và phát triển đến thời gian thu hoạch.

- Lương thực, thực phẩm đã làm được xử lí, chế biến qua lửa hoặc điện: cơm trắng chín, rau xanh chín...

Câu 4: Một số từ chỉ bao gồm một nghĩa: xe đạp, ô tô, sách, vở...


Phần II


Video gợi ý giải


Trả lời:

Căn cứ vào những nghĩa của từ chân đã tìm kiếm được ở câu trên ta thấy:

- Nghĩa thứ nhất của từ chân là: bộ phận tiếp xúc với khu đất của khung người người hoặc đụng vật.

- Nghĩa đầu tiên là đại lý để suy ra những nghĩa sau. Các nghĩa sau làm phong phú và đa dạng cho nghĩa đầu tiên.

Câu 2 (trang 56 sgk Ngữ Văn 6 Tập 1):

Trong một ngôi trường hợp nạm thể, một trường đoản cú thường được sử dụng với mấy nghĩa?

Trả lời:

Trong một trường hợp vậy thể, một trường đoản cú thường được sử dụng với một nghĩa.

Câu 3 (trang 56 sgk Ngữ Văn 6 Tập 1):

Trong bài bác thơ Những mẫu chân, từ chân được dùng với phần lớn nghĩa nào?

Trả lời:

Trong bài thơ Những cái chân, từ chân được cần sử dụng với nghĩa chuyển. Muốn hiểu được rất nhiều nghĩa đưa ấy, nhất quyết phải nhờ vào nghĩa gốc.


Phần III


Video hướng dẫn giải


Câu 1 (trang 56 sgk Ngữ Văn 6 Tập 1):

Tìm ba từ chỉ phần tử cơ thể người và chỉ ra một trong những ví dụ về việc chuyển nghĩa của chúng.

Lời giải đưa ra tiết:

Một số từ chỉ bộ phận cơ thể người dân có sự đưa nghĩa:

* Đầu:

- Nghĩa gốc: phần tử chứa não bộ ở trên cùng: đầu người, đầu cá,…

- Nghĩa chuyển:

+ phần tử ở trên cùng, đầu tiên: đầu bảng, đầu danh sách, đầu sổ,…

+ bộ phận quan trọng nhất: đầu đàn, đầu ngành, đầu đảng,…

* Cổ:

- Nghĩa gốc: thành phần giữa đầu và chân: cổ cò, cổ hươu,…

- Nghĩa chuyển:

+ bộ phận của sự vật: cổ chai, cổ lọ,…

+ Chỉ sự sợ hãi: rụt cổ rùa, so vai rụt cổ,…

+ Chỉ sự muốn đợi: nghển cổ.


Câu 2


Video trả lời giải


Câu 3 (trang 57 sgk Ngữ Văn 6 Tập 1):

Dưới đấy là một số hiện tượng lạ chuyển nghĩa của từ tiếng Việt. Hãy tìm kiếm thêm cho từng hiện tượng chuyển nghĩa đó bố ví dụ minh hoạ:

a) Chỉ sự vật gửi thành hành động: dòng cưa ⟶ cưa gỗ.

b) Chỉ hành vi chuyển thành chỉ đơn vị: gánh củi đi ⟶ một gánh củi.

Lời giải chi tiết:

a) Chỉ sự vật chuyển thành hành động:

hộp sơn ⟶ tô cửa; dòng bào ⟶ bào gỗ; cân nặng muối ⟶ muối hạt dưa

b) Chỉ hành động chuyển thành chỉ đối chọi vị:

đang bó rau ⟶ gánh hai chục bó ra; đang nỗ lực cơm ⟶ tía nắm cơm.


Câu 4


Video giải đáp giải


Câu 4 (trang 57 sgk Ngữ Văn 6 Tập 1):

Đọc đoạn trích: 

Nghĩa của từ bỏ "bụng"

Thông thường, khi kể tới ăn uống hoặc những cảm hứng về việc ăn uống uống, ta nghĩ về đến bụng. Ta vẫn hay nói: đói bụngno bụngăn cho cứng cáp bụngcon mắt to hơn cái bụng,… Bụng được dùng với nghĩa “bộ phận cơ thể người hoặc động vật chứa ruột, dạ dày”.

Nhưng những cụm từ nghĩ bụngtrong bụng mừng thầmbụng bảo dạđịnh bụng,… thì sao? Và 1 loạt cụm từ như vậy nữa: suy bụng ta ra bụng ngườiđi guốc vào bụngsống để bụng bị tiêu diệt mang đi,… trong những trường thích hợp này, từ bụng được hiểu theo phong cách khác: bụng là “biểu tượng của ý nghĩ về sâu kín, không bộc lộ ra, so với người, với vấn đề nói chung”.

(Theo Hoàng Dĩ Đình)

a) người sáng tác trong đoạn trích đặt ra mấy nghĩa của từ bụng? Đó là hầu hết nghĩa nào? Em có đồng ý với tác giả không?

b) trong số trường phù hợp sau đây, tự bụng gồm nghĩa gì?

- Ăn sung túc bụng

- Anh ấy tôt bụng.

- Chạy nhiều, bụng chân khôn cùng săn chắc.

 

Lời giải bỏ ra tiết:

a) người sáng tác nêu hai nghĩa của từ bụng:

- phần tử cơ thể của người hoặc động vật hoang dã chứa dạ dày, ruột.

- biểu tượng của ý nghĩ về sâu kín, không biểu hiện ra, so với người, với việc nói chung.

Ta đồng ý với các nghĩa của từ bụng mà người sáng tác đã nêu ra. Tuy nhiên, không đủ một nghĩa nữa: "phần phình to ở giữa của một số trong những sự vật" (bụng chân)

b) Nghĩa của các trường hợp thực hiện từ bụng:

- Ăn cho ấm bụng ( bụng: phần tử cơ thể người, động vật hoang dã chứa ruột và dạ dày)

- Anh ấy tốt bụng ( bụng: biểu tượng của ý nghĩ, cảm xúc sâu bí mật đối với người, việc